14 mart 2026-cı il tarixdə Elon Musk sosial mediada qısa, lakin son dərəcə diqqət çəkici bir açıqlama etdi: "Terafab Project launches in 7 days." Bu bir-iki cümlə texnologiya dünyasını çılğına çevirdi. Çünki söhbət adi bir fabrikdən yox, Tesla-nın tarixindəki ən iddialı infrastruktur layihəsindən gedir.
Terafab Nədir?
Tesla illərdir öz maşınları üçün xüsusi AI çiplər dizayn edir — lakin bu çiplərin istehsalını TSMC (Tayvan) və Samsung (Cənubi Koreya) kimi xarici şirkətlərə tapşırırdı. Musk keçən il şirkətin illik səhmdar iclasında açıqladı ki, Tesla-nın AI çipə olan tələbatı çox sürətlə artır və mövcud təchizatçılar bu tələbatı tezliklə qarşılaya bilməyəcək. Həll yolu? Öz çip fabrikini — Terafab-ı — inşa etmək.
Terafab sadə bir istehsal xətti deyil. Layihə eyni bir çatı altında həm məntiqi prosessor istehsalını, həm yaddaş inteqrasiyasını, həm də qabaqcıl paketləmə prosesini birləşdirir — buna tam şaquli inteqrasiya deyilir. Bu, Tesla-nın avtomobil istehsalında tətbiq etdiyi "maşını inşa edən maşın" fəlsəfəsinin yarımkeçirici versiyasıdır.
🔢 Rəqəmlərlə Terafab
Layihənin dəyəri təxminən 25 milyard dollardır. Başlanğıcda ayda 100.000 wafer ilə işə başlayıb zamanla 1 milyona çatdırılacaq — bu TSMC-nin cari ümumi istehsalının təxminən 70%-ə bərabərdir, lakin tək bir ABŞ zavodunda. Hədəf istehsal həcmi ildə 100–200 milyard AI çipidir.
AI5 Çipi: NVIDIA H100-ün 4.7 Dəfə Daha Səmərəlisi
Terafab-ın istehsal edəcəyi ilk məhsullardan biri Tesla-nın beşinci nəsil AI çipi olan AI5-dir. Hesablamalara görə, AI5 yalnız 150W enerji sərfiyyatı ilə NVIDIA H100-ün (700W) hesablama gücünə bərabər performans göstərəcək. Bu, 4.7 dəfəlik səmərəlilik üstünlüyü deməkdir. Kiçik partiyalı istehsal 2026-cı ildə, kütləvi istehsal isə 2027-ci ildə başlamalıdır.
Tesla bu çipi həm tam özünü idarə edən FSD sistemi, həm Optimus humanoid robotu, həm də Dojo superkompüter infrastrukturu üçün istifadə etməyi planlaşdırır. Yəni söhbət elektrik maşını şirkətinin çip istehsalına girmə cəhdindən yox, bütün AI ekosistemi üçün silikon təminat zəncirinə nəzarət etmə strategiyasından gedir.
Sənaye Ekspertlərinin Şübhəsi
NVIDIA-nın CEO-su Jensen Huang açıq şəkildə ifadə etdi ki, yüksək texnologiyalı fabrikasiya bazarına yeni girən şirkətlər onilliklər ərzində formalaşmış proses texnologiyası təcrübəsinə ehtiyac duyur. 100.000 wafer həcmindəki zavodlarda optimal istehsal performansını saxlamaq son dərəcə çətin bir mühəndislik problemidir. Tesla-nın bu sahədə sıfırdan başlaması cəsarətli bir qumazdır — lakin Musk-un tarixi sübut edir ki, o belə qumazları tez-tez qazanır.
📋 Terafab — Əsas Məlumatlar
Rəsmi Başlanğıc: 21 Mart 2026 — İnşaat işləri başlayır
Texnologiya: 2 nanometr proses texnologiyası — ən qabaqcıl kommersiya node
Büdcə: 25 milyard dollar · İldə 100–200 milyard AI çipi hədəfi
AI5 Çipi: 150W ilə H100-ə (700W) bərabər performans · 2027-də kütləvi istehsal
Mənbələr: The Tech Portal · FinTech Weekly · Basenor