Böyük Texnologiya Nəhəngləri Nəyə Pul Xərcləyir? 2026-cı ilin İnvestisiya Xəritəsi

 

2026-cı il texnologiya tarixinin ən böyük kapital xərci rekordu olaraq qeydə düşəcək. Amazon, Alphabet (Google), Meta və Microsoft — bu dörd şirkət cari il ərzində birlikdə 650 milyard dollara yaxın investisiya xərcləyəcəyini elan etdi. Müqayisə üçün: ABŞ-ın 21 ən böyük sənaye şirkəti — avtomobil istehsalçıları, müdafiə kontraktçıları, neft nəhəngləri, Walmart kimi pərakəndəçilər — 2026-da birlikdə cəmi 180 milyard dollar xərcləyəcək. Başqa sözlə, yalnız dörd texnologiya şirkəti, ölkənin qalan iri sənaye nəhənglərinin üç qatından çox pul yatırır. Bu, iqtisadi tarixdə paraleli olmayan bir haldır — 1840-cı illərdəki dəmir yolu tikintisi və ya 1990-cı illər telekomunikasiya bumundan bu yana görülməmiş bir kapital hücumudur. Bu məqalədə, hər şirkətin nəyə, nə qədər, niyə xərclədiyini — və bütün bunların nə anlayacağını araşdırırıq.

Ümumi Mənzərə: 650 Milyard Dollar Nəyə Gedir?

Bu nəhəng rəqəmin arxasında bir əsas məqsəd dayanır: Sİ infrastrukturunun qurulması. CreditSights-ın araşdırmasına görə, dörd hyperscalerin toplam kapital xərclərinin təxminən 75 faizi — yəni 450 milyard dollardan çox — birbaşa Sİ ilə bağlı infrastruktura yönəliləcək. Qalan 25 faiz isə ənənəvi bulud xidmətləri, ofis tikintisi, loqistika kimi əməliyyat xərclərini əhatə edir. Konkret olaraq pul nəyə gedir? Başlıca üç hədəf var: data mərkəzlərinin tikintisi, Nvidia-dan alınan Sİ çipləri və bütün bunları birləşdirən şəbəkə texnologiyası. Bir data mərkəzi artıq sıradan bir bina deyil — minlərlə GPU serverindən ibarət, nəhəng enerji istehlakı olan, xüsusi soyutma sistemləri tələb edən texnoloji bir qala.

Bloomberg-in hesablamalarına görə, hər dörd şirkətin bu ilki xərclər proqnozu, son üç ilin toplam xərclərini ya keçir, ya da ona çatır. Bu, yalnız adi böyümə deyil — tam mənasıyla bir sıçrayışdır. Fortune jurnalı bu xərcin İsveç və ya İsrail kimi ölkələrin illik ÜDM-i ilə müqayisəli olduğunu xatırladır. Daha da çarpıcısı: xərcin bütün bu həcmi tək bir məqsədə — Sİ hesablama gücünü ələ keçirməyə — yönəlib. Əvvəlki bomlarda belə kapital on-onlarla şirkət arasında paylanırdı, illər içinə yayılırdı.

Amazon: 200 Milyard Dollar — "Robotlar, Peyklər, Süni İntellekt"

Dörd nəhəng arasında ən iri rəqəmi açıqlayan Amazon oldu. Şirkətin baş icraçısı Andy Jassy, 2026-cı ildə kapital xərclərinin 200 milyard dollara çatacağını bildirdi. Bu rəqəm Wall Street-in proqnozunu da xeyli aşırdı. Jassy bu xərci belə əsaslandırdı: "Sİ, çiplər, robotika və alçaq orbit peykləri kimi dönüm nöqtəsi olan imkanlar üçün güclü, uzunmüddətli gəlir gözləntimiz var." Amazon-un AWS bulud platforması artıq şirkətin ən gəlirli bölməsidir. Kapital xərclərinin mütləq çoxluğu AWS-in Sİ işləmə gücünü artırmağa yönəlib. Lakin bu addımın qısamüddətli maliyyə qiyməti var: Morgan Stanley-in hesablamalarına görə, Amazon-un 2026-da sərbəst pul axını mənfi olacaq — 17 milyard dollarlıq çatışmazlıq gözlənilir. Bank of America isə bu rəqəmi 28 milyard dollar olaraq müəyyənləşdirir.

Alphabet (Google): İki Dəfəyə Qaldırıldı — 185 Milyard Dollar

Alphabet, 2026-cı il kapital xərclərini əvvəlki ilə nisbətən demək olar ki, iki qat artıraraq 175–185 milyard dollar intervalına qaldırdığını açıqladı. Bu rəqəm investorları narahat etdi — şirkətin səhmi bu açıqlamadan sonra 4 faiz düşdü, lakin sonradan bərpa etdi. Alphabet-in bu xərci əsasən iki hədəfə yönəlib: Google Cloud-un Sİ infrastrukturu və Gemini dil modellərinin inkişafı. Müjdəli xəbər isə budur: Gemini Enterprise artıq 8 milyon oturum satışı əldə edib, Gemini App-ın aylıq aktiv istifadəçisi 750 milyonu keçib. Deutsche Bank analitikləri isə Alphabet-in infrastruktura yatırımının şirkət üçün "mənalı bir üstünlük hasarı" yaratdığını vurğulayır.

Microsoft: 145 Milyard Dollar — Amma OpenAI Asılılığı Narahat Edir

Microsoft, il üzrə kapital xərclərinin 145 milyard dollara çatacağını açıqladı. Digər şirkətlərlə müqayisədə artım tempi daha mülayimdir — bu, investorlar tərəfindən həm müsbət, həm mənfi şəkildə qəbul edildi. Ancaq Microsoft üçün əsl narahatlıq başqa bir yerdən gəldi: şirkət ilk dəfə olaraq OpenAI ilə iqtisadi münasibətinin həcmini açıqladı. Gözlənilən 625 milyard dollarlıq bulud müqavilə portfelinin təxminən 45 faizi OpenAI ilə bağlıdır. Bu məlumat investorlarda "tək bir müştəriyə həddindən artıq asılılıq" narahatlığı yaratdı. Microsoft səhmi bu rəqəmin açıqlandığı dövrdən bu yana dörd şirkət arasında ən çox dəyər itirən oldu — düşüş 17 faizə çatdı.

Meta: 135 Milyard Dollar — İlk Dəfə Kapitala, İnsan Xərcindən Çox Pul Gedir

Meta-nın 2026 kapital xərci proqnozu 115–135 milyard dollar aralığındadır. Şirkətin maliyyə direktoru Susan Li, kapitalın prioritetinin aydın olduğunu bildirdi: "Ən yüksək sıralı prioritetimiz özümüzü Sİ-də lider kimi yerləşdirəcək resurslara investisiya etməkdir." Maraqlıdır ki, Meta 2025-ci ildə ilk dəfə olaraq kapital xərclərini mühəndis maaşları da daxil olmaqla tədqiqat-inkişaf xərclərindən çox etdi — bu, şirkətin tarixdə görünməmiş bir dönüşümüdür. 2019-cu ilin sonunda 35 milyard dollar olan əmlak və avadanlıq dəyəri, 2025-in sonunda 176 milyard dollara çatdı — beş qat artım. Barclays-ın hesablamalarına görə, bu kapital xərci Meta-nın sərbəst pul axınını 90 faizə yaxın azaldacaq.

• ✅ Amazon (200 mlrd $): AWS Sİ infrastrukturu, robotika, alçaq orbit peyk sistemləri (Kuiper layihəsi).
• ✅ Alphabet (185 mlrd $): Google Cloud Sİ altyapısı, Gemini model inkişafı, data mərkəzlərinin genişləndirilməsi.
• ✅ Microsoft (145 mlrd $): Azure bulud genişlənməsi, OpenAI inteqrasiyası, Copilot infrastrukturu.
• ✅ Meta (135 mlrd $): Meta Superintelligence Labs, Llama model məşqi, AR/VR-la birləşdirilmiş Sİ ekosistemi.

İnvestorlar Niyə Narahatdır? Böyük Sual: Gəlir Nə Vaxt Gələcək?

Bu dörd şirkətin birlikdə elan etdiyi xərc rəqəmləri bazarda anında reaksiya doğurdu. Dörd şirkətin bazar dəyəri qazanc açıqlamalarının ardından birlikdə 950 milyard dollardan çox azaldı. Səbəb, şirkətlərin zəif işləməsi deyildi — əksinə, gəlir göstəriciləri çoxunun gözləntisini aşdı. Narahatçılığın mənbəyi başqa bir sualda gizlənir: Bu qədər kapital xərci nə vaxt geri dönəcək?

Mizuho analitikləri, mənfi yanaşmalı investorların bu ilin kapital xərclərinin 2026-da "məhdud sərbəst pul axını, qeyri-müəyyən gəlir gözləntiləri" ilə nəticələnə biləcəyini vurğuladığını qeyd edir. Lakin eyni analitiklər bu şirkətlərin səhmlərinin alınması tövsiyəsini qoruyub saxlayır. DA Davidson analisti Gil Luria bu mənzərəni belə xarakterizə edir: şirkətlər bu yarışda "qalib-hamını aparan" bir bazarın formalaşacağını görür — heç biri bu yarışdan kənarda qalmağa hazır deyil. Buna görə də xərclər həm investorları narahat edir, həm də dayandırıla bilmir.

Şirkətlər Bu Pulu Haradan Tapır?

Bu sualın cavabı bir neçə mənbədən gəlir. Birincisi, dörd şirkətin son rübün sonunda toplam 420 milyard dollardan çox nəqd pulü var idi. Bu, rəqabət üstünlüyünün ən maddi ifadəsidir: OpenAI, Anthropic kimi Sİ startaplarından fərqli olaraq, bu nəhənglər investisiya üçün xarici kapital axtarmaq məcburiyyətindən çox azaddırlar. Lakin bu nəqd rezervin belə bu miqyaslı xərci tam ödəməsinə yetməyəcəyi aydındır. Buna görə də şirkətlər borc bazarlarına da üz tutmağa başlayıb. Meta 30 milyard dollarlıq korporativ istiqraz emissiyası etdi — bu ilin ən böyük investisiya dərəcəli korporativ istiqraz sövdələşməsi. Amazon isə Menkul Kıymetler Komissiyasına etdiyi açıqlamada infrastrukturunun genişlənməsini dəstəkləmək üçün kapital bazarlarına çıxa biləcəyini bildirdi.

Bu Xərcin Qalibi: Nvidia və Çip Məsələsi

Bu 650 milyard dollarlıq xərclər dalğasının ən böyük benefisiarı şübhəsiz ki, Nvidia-dır. Data mərkəzlərinin "beyni" olan GPU çiplərinin demək olar ki, inhisarçı təchizatçısı olaraq Nvidia, bütün bu investisiyanın mərkəzindədir. Lakin bu cəmləşmiş tələbat yeni bir problemi gündəmə gətirib: çip, elektrik mühəndisləri, sement maşınları kimi resurslara görə dörd şirkət arasında real bir rəqabət başlayıb. Analitik Luria-nın ifadəsiylə: "Darboğazlar var və olacaq." Taiwan Semiconductor Manufacturing (TSMC) fabrikasından çıxan Nvidia çiplərini hər dörd nəhəng eyni anda istəyir.

Bu rəqabətin bir başqa boyutu da var: enerji. Data mərkəzlərinin enerjiyə tələbi getdikcə artır. ABŞ-ın bəzi ştatlarında elektrik şəbəkəsinin bu tələbi ödəyə bilməyəcəyi barədə narahatçılıqlar artıq mühəndislik hesabatlarında yer alır. Microsoft, Google və Amazon bu problemi həll etmək üçün nüvə enerjisi layihələrinə ciddi investisiyalar etməyə başlayıb — 2025-ci ildə imzalanan nüvə enerjisi anlaşmaları paketi bunun bariz sübutudur.

Bütün Bunlar İşçilər Üçün Nə Deməkdir?

Fast Company-nin diqqət çəkdiyi bir paradoks var: bu rekord kapital xərcləri, texnologiya sektorunda geniş miqyaslı işçi ixtisar dalğası ilə eyni vaxtda baş verir. Tənqidçilər, Sİ xərclərini artırmaq üçün insan kapitalından Sİ infrastrukturuna keçişin rəsmiləşdiyini iddia edir. Bu münasibəti sübut etmək çətin olsa da, bir rəqəm çox şey deyir: Meta 2025-ci ildə ilk dəfə olaraq kapital xərclərini mühəndis maaşlarından çox etdi. Bu şirkətin 2025-ci il strategiyasında nəyə üstünlük verildiyini öz-özlüyündə açıqlayır.

Tez-tez Verilən Suallar (FAQ)

İstinadlar

• Yahoo Finance: Big Tech set to spend $650 billion in 2026 as AI investments soar
• CNBC: Tech AI spending approaches $700 billion in 2026, cash taking big hit
• Fortune: Big Tech's $630 billion AI spending spree now rivals Sweden's economy
• CreditSights: Hyperscaler Capex 2026 Estimates
• Quartz: Big Tech's AI spending spree — $650 billion in 1 year